1. Ana Sayfa
  2. Fizik
  3. Neptün Ötesi Cisimler Nedir? (Trans Neptunian)

Neptün Ötesi Cisimler Nedir? (Trans Neptunian)

featured

Neptün ötesi cisim (NÖC), Güneş Sistemi’nde bulunup ortalama yörüngesi Neptün’ün ortalama yörüngesinden daha büyük olan bütün gök cisimlerine verilen addır. Uzayın bu bölümünde kalan Kuiper kuşağı, Oort bulutu ve dağınık disk cisimleri bu kategoridendir.

Diyagram, 70 AB’ye kadar uzakta olduğu bilinen Neptün-ötesi cisimlerin dağılımını gezegen yörüngeleri ve Centaurlar’la birlikte göstermektedir. Farklı sınıflar değişik renklerle kodlanmışlardır. Resonanstaki cisimler (yani Neptün’le yörüngesel resonansta olanlar) kırmızıyla gösterilmiştir: (Neptün Troyanlar, Plütinolar ve bir miktar daha küçük gruplar). Kuiper kuşağı kavramı, klâsik cisimleri tekrar gruplandırmaktadır (kubevanolar mavi, Plütinolar ve twotinolar kırmızı).

Dağınık disk, diyagramın çok daha sağına kadar devam eder. Bilinen cisimlerin ortalama uzaklığı 500 AB (Sedna) ve aphelia’ları 1000 AB’den fazladır ((87269) 2000 OO67).

NÖC’ler -230 0C’den daha soğuk olduklarından uzak kızılötesinden milimetre altı dalga boyuna kadar gözlem yapabilen Herschel için güzel hedeflerdir. Herschel dört yıl süren görev süresince bu cisimlerden 132’sinin termal emisyonlarını gözlemeyi başardı.

Bu ölçümlerle kolayca bulunamayan boyutları ve yansıtabilirlik değerleri (ya da albedo, yüzeyinden yansıyan ışık miktarı demektir) elde edilmiştir. Yukarıdaki grafik Herschel ile gözlenen NÖC’lere örnek olarak oluşturulmuştur.

Buradaki göze çarpan ilk şey boyutlarındaki çeşitliliktir. 50 km çapından 2400 km çapa kadar değişen büyüklüklere sahiptirler: Pluto ve Eris en büyükleridir. Bunların dışında yumurtayı andıran şekilleriyle Haumea (beyaz) ve Varuna (kahverengi) sıradışı olan diğer cisimlerdir. Hatta burada gösterilmemesine karşılık bazılarının uyduları bile bulunmaktadır.

Yansıtabilirlik ölçümlerine göre beyaz renk saf buzları gösterirken, kahverengi düşük yansıtabilirliği yani yüzeyin bir tür organik maddeyle kaplı olduğunu göstermektedir.

NÖC’lerin gezegen oluşumunun gerçekleştiği dönemin ilkel kalıntıları olarak kabul edilmektedir. Bu da Güneş Sistemi’nin oluşum modellerini test etmek için en uygun cisimler arasında oldukları anlamına gelir.

Bize Katılın!
Yeni yazılarımızdan, etkinliklerden ve her şeyden ilk siz haberdar olun.