1. Ana Sayfa
  2. Fizik
  3. Kozmik Denizi Anlamak 1: Yıldız Nedir ve Nerede, Nasıl Oluşur?

Kozmik Denizi Anlamak 1: Yıldız Nedir ve Nerede, Nasıl Oluşur?

featured

İnsanlığın ilk çağlarından bugüne gökyüzünde en çok merak edilen gök cisimleri sırasıyla Güneş, Ay ve yıldızlar olmuştur şüphesiz.
Aslına bakacak olursak evrimleşerek günümüze kadar gelen en yaşlı bilim dalı gökbilimidir. Çünkü insanlar eski zamanlardan beri gökyüzüne bakmış, gördükleri şeyleri kavramaya çalışmışlardır. Takımyıldızlarına isimler vermiş, hikayeler bulmuşlar. Oradakileri birer ”Tanrı” olarak görmüşler, tarımda kullanmak üzere mevsimleri bulmak için incelemişlerdir. Bizim şu anda yaşamamıza imkan tanıyan bu yıldızlar, evrende çok büyük önem kaplamaktadır. Evren hakkında ki bilgimizin büyük bir bölümünü evrende en fazla gördüklerimiz sayesinde bilebiliyoruz. Hatta birçok farklı bilgiye de bunlardan edindiğimiz çıkarımlarla sahip olmaktayız. Bunu takiben biz aslında evreni anlamaya 19.yy başlarında başladık. Günümüzde ise artık bir yıldızın doğumu, evrimi ve ölümü artık bilinebilmektedir. Bunu her ne kadar doğrudan gözlemlemediysek de (ki bu milyonlarca hatta kütlesine bağlı olarak milyarlarca yıl demek) edindiğimiz bilgiler ışığında söyleyebilmekteyiz.

Her yıl kendi galaksimizde kabaca bir veya iki yıldız oluşmaktadır. Kendi galaksimizdeyse şu anda yaklaşık dört yüz milyar (400.000.000.000) yıldız olduğu tahmin edilmektedir. Bu yıllar insan ömrüne göre çok uzun gelebilir, evren için hiç de sandığınız gibi değildir.


YILDIZ NEDİR VE NEREDE OLUŞUR?

Yıldızlar özellik bakımından evrene ısı ve ışık yaymaktadır. Bir yıldızın içeriğinde çoğunlukla Big Bang ile birlikte oluşan Hidrojen ve Helyum elementi %98’ini kaplamaktadır. Haricinde oluşan diğer elementler ”Yıldızların Ölümleri” sırasında ortaya çıkan diğer ağır elementlerdir.

Yıldızların ölümleri farklıdır, kütlesine bağlıdır. Büyük kütleli yıldızların ölümleri şiddetli bir patlama sonucunda olmaktadır. Bu patlama ile birlikte etrafa saçılan elementler ve toz parçacıkları kütle çekim ile birlikte bir alanda buluşmasının sonucunda ”Nebula” ismini verdiğimiz gök cisimi oluşmaktadır. Bu gaz ve toz bulutunun içeriğinde Big Bang’den geriye kalan elementlerin haricinde, şiddetli yıldız ölümleri sonucunda açığa çıkan ağır elementlerde yer almaktadır.

YILDIZLAR NASIL OLUŞUR?

Bir yıldızın oluşma süreci, Nebula’da bir tepkime gerektirir. Şiddetli patlamalar yahut yakın geçen cisimler bu gaz ve toz bulutunu birbirine iterek maddeler arasında kütle çekimin de etkisiyle bir araya getirerek sıkışmasını ve yoğunlaşmasını sağlamaktadır. Madde miktarının artmasıyla doğrudan bir etki olarak kütle çekimi de artmaya devam ediyor. Bunun sonucunda artan madde, merkez bölgesinde ki basıncını da artırmaktadır. Bunun bir sonucu olarak basıncın artmasıyla merkezi gittikçe ısınmaya başlıyor.
Bunun sonucunda yavaş yavaş bir bebek yıldız doğuma başlıyor. Bir yıldızı yıldız yapan özelliği kendi enerjisini üretebilmesidir. Yeni doğan bu bebek yıldızımız parlıyor fakat kendi enerjisini üretebildiğinden değil! Basınçtan kaynaklı ısınmadan dolayı.
Yıldızın kütlesine bağlı olarak yüz binlerce ve belki de milyonlarca yıl sürenin sonucunda içeriğinde bulunan Hidrojen atomları yavaş yavaş Helyuma dönüşmeye başlıyor. Bu noktadaysa yıldız artık kendi enerjisini üretebilme durumuna gelmiş oluyor.

Bize Katılın!
Yeni yazılarımızdan, etkinliklerden ve her şeyden ilk siz haberdar olun.