1. Ana Sayfa
  2. Fizik
  3. Evreni Yöneten 4 Temel Kuvvet: Güçlü Çekirdek, Elektromanyetik, Zayıf Çekirdek ve Kütle Çekim Kuvveti!

Evreni Yöneten 4 Temel Kuvvet: Güçlü Çekirdek, Elektromanyetik, Zayıf Çekirdek ve Kütle Çekim Kuvveti!

featured

Bugün evrende gözlemlediğimiz, hissettiğimiz tüm kuvvetler bu dört temel kuvvetin türevleridir. Her ne kadar kozmik denizde şu ana kadar bildiklerimizin bir sınırı olsa da, yaptığımız uzun yıllar boyunca araştırmalar ve gözlemler neticesinde evrenin dört temel kuvvet etrafında şekillendiğini biliyoruz. İnsanoğlu uzun yıllar süren bu çalışmaları sayesinde evrenin artık dört temel kuvvet etrafında evrimleştiğini biliyor.

Güçlü Çekirdek Kuvveti

Güçlü, çekirdeği bir bütün halinde tutan etkileşimdir. Kuvvetler içerisinde göreli olarak en güçlü olanıdır. Bunun sebebi fizikte herkesin bildiği gibi eş kutuplar birbirini itmektedir. Güçlü çekirdek kuvvetiyse protonları (aynı yük) bir arada tutmaktadır. Kuvvetler genellikle uzaklıkla ters orantılıdır. Güçlü çekirdek kuvvetindeyse etki alanı kısa olduğu için ters kare yasasına davranamamaktadır. Güçlü çekirdek kuvvetinin büyüklüğünü diğer kuvvetleri açıkladığımızda daha iyi anlayacaksınız.


Elektromanyetik Kuvvet

Elektromanyetik kuvvet, molekülleri bir arada tutan kuvvettir. Kısacası fiziksel anlamda hala insan, hatta canlı olabilmemizi sağlamaktadır. Çünkü bizi bir arada tutan kuvvet bu! Yüklü parçacıklar ile gerçekleşen elektromanyetik kuvveti, foton değişimi sayesinde etkileşirler. Güçlü Kuvvetin mesafesinin kısa olduğunu söylemiştik, elektromanyetik kuvvetteyse foton sebebiyle sınırsızdır. Elektromanyetik kuvvet, iki yükün kendileriyle ve bir sabitle çarpımının yüklerin arasındaki uzaklığın karesiyle orantılıdır. İlk atom çekirdeğinin oluşmasıyla o çekirdeklerin elektron yakalayarak atom olabilmesi bu kuvvet sayesinde olmuştur.

Zayıf Çekirdek Kuvvetler

Zayıf çekirdek kuvveti, elementin radyoaktif bozunumunda rol oynamaktadır. Etki mesafesi çok kısadır. Bu kuvvetin prensibiyse nötronun protona dönüşmesidir. Bu kuvvetin varlığı ilk olarak 1933 yılında ”Fermi Paradoksu’nun” sahibi olan Enrico Fermi tarafından ileri sürülmüştür. Zayıf Çekirdek Kuvveti’nin önemini ise şu şekilde özetleyebiliriz; Güneş merkezindeki proton ve nötron füzyonundan sorumludur. Yani Güneş’in parlamasını sağlamaktadır.

Kütle Çekim Kuvveti

Kütle çekim kuvveti, herkes tarafından bilinen tek kuvvet olma özelliğine sahip. Bunun da en büyük sebebi muhtemelen bizim uçup gitmemize engel olan kuvvettir. Tabii insanlar bunun ismini genel olarak yer çekimi kuvveti olarak bilseler de. Burada bir yanlışlığı da düzeltmek isteriz, okul kitaplarında yer alan ”Newton’un kafasına elma düştü ve yer çekimini buldu!” kısmı yalandır. Net bir şey bilinmese de Newton’un dayısının çiftliğindeyken ağaçtan yere düşen elmaları görerek; ”Acaba Ay’da bize düşüyor mu?” diye kendi kendisine sormaya başlandığı söylenmektedir. Başrolde bir elma var fakat olay öyle değil! Newton, kitabında kütle çekiminden şu şekilde bahsetmiştir; ”Evrendeki her parçacık diğer parçacıklarla, kütleleriyle doğru ve aralarındaki uzaklığın karesiyle ters orantılı olarak etkileşim halindedir.”
Bu sözün uzaklık dışındaki etkileşim kısmı, astrologları gerçekten mutlu etmektedir. Çünkü uzaklığı çıkartırsak milyonlarca km uzaklıkta bir gök cisminin sizi etkileyeceğini düşünebilirdiniz. Fakat yine bahsedildiği gibi, uzaklık arttıkça kuvvetin hızla azalması olayını ele alırsak, şu an odanın diğer ucunda bulunan gece lambasının size bir gök cisminden çok daha fazla etki ettiğini anlayacaksınız. Jüpiter şans gezegeni değildir! Konunun aslına dönecek olursak; kütle çekim kuvveti aslında çok sihirli bir kuvvettir, bunu sihirli yapan şeyse aslında bunun etkileşim parçacığını bilememiz. Kütle çekim hakkında çok sınırlı bir bilgiye sahibiz, LIGO deneyinde ettiğimiz bilgilere göreyse bu etkileşimin ışık hızında yapıldığını söylemektedir. Ayrıca bu etkileşimin bir sınırı bulunmamaktadır. Bu kuvvete ne kadar teşekkür etsek az, öyle ya aslında onun hakkında pek bilgimiz yok ama şu anda gezegenin yüzeyinde durmamızı, yıldızımız Güneş etrafında bir yörüngede dolanamımız sağlamaktadır. Tıpkı bir süper kahraman gibi.

Evren’de bulunan dört temel kuvvetin, hemen hemen birbirlerine aslında bağlı olduğunu gördük. Mesela elektronlar, çekirdek etrafında belli enerji seviyesine sahip yörüngelerde durabiliyorsa bunu bu kuvvete borçludur.
Bu kuvvetlerin hepsi evrenin ilk oluşumundan bugüne gelmedi, ilk kuvvet olan güçlü çekirdek kuvveti, kuarkların proton ve nötron oluşturmasında görev aldı. Zamanlaysa diğer kuvvetler dahil olmaya başlamıştı.

Bize Katılın!
Yeni yazılarımızdan, etkinliklerden ve her şeyden ilk siz haberdar olun.