1. Ana Sayfa
  2. Astrodinamik
  3. Lagrange Noktaları Nedir? (Lagrange Points)

Lagrange Noktaları Nedir? (Lagrange Points)

featured

Kütlesi olan her şey, az ya da çok kütle çekim etkisine sahiptirler. Lagrange noktaları, ortak kütle merkezi etrafında dönen cisimlerden birinin ”genellikle” diğerinden çok daha küçük iki kütlenin yarattığı potansiyelin denge noktası olarak tanımlanmaktadır. Lagrange noktaları, ismini 18. yüzyılda yaşamış İtalyan matematikçi Joseph-Louis Lagrange’ den almaktadır.

Bu tanımı daha iyi kavrayabilmeniz adına iyi bir örnek olarak; Jüpiter ve yörüngesinde dönen Io ve Europa uyduları örnek verilebilir. Bu iki gök cismi bir yörünge rezonansı içerisindedir. Yani birbirleri üzerinde kütle çekim etkisinden dolayı sürekli itme veya çekme kuvveti uygulamaktadırlar. Farklı kütle çekimine sahip bu uyduların, böyle bir kuvvet uygularken birbirlerine uyguladıkları iki kuvvetin de eşit olduğu noktalara verdiğimiz isimdir Lagrange noktaları. Birbirlerine eşit derecede itme veya çekme uyguladıkları bu ortak noktayı biz bu şekilde isimlendirmekteyiz.

Evet, bu gif içerisinde lagrange noktaları görmektesiniz. Burada gördüğünüz 5 nokta da Lagrange noktasıdır. Çoğul konuşmamızın nedeni de tam olarak bu, bir sistemde 5 tane bu noktadan bulunmaktadır.
Bu noktaları spesifik olarak ele alalım.

L1

Bir nesne Güneş’e ne kadar yakınsa, o kadar hızlı hareket eder. Böylece, Güneş’in etrafında Dünya’nınkinden daha küçük bir yörüngede dönen herhangi bir uzay aracı yakında gezegenimizi geçecek. Ancak, bir boşluk var: uzay aracı doğrudan Güneş ile Dünya arasına yerleştirilirse, Dünya’nın yerçekimi onu ters yönde çeker ve Güneş’in çekiminin bir kısmını iptal eder. Güneş’e doğru daha zayıf bir çekiş ile, uzay aracı yörüngesini korumak için daha az hıza ihtiyaç duyar, böylece yavaşlayabilir. Mesafe tam olarak doğruysa – Güneş’e olan mesafenin yaklaşık yüzde biri – uzay aracı Güneş ve Dünya arasındaki konumunu korumak için yeterince yavaş hareket edecektir. Bu L1’dir ve Güneş’ten gelen sürekli parçacık akışı, güneş rüzgarı, Dünya’ya ulaşmadan yaklaşık bir saat önce L1’e ulaştığından, Güneş’i izlemek için iyi bir konumdur.

L2

L1’e neden olana benzer bir etki, Dünya’nın yörüngesinin ötesindeki ‘gece’ tarafında da meydana gelir. Oraya yerleştirilen bir uzay aracı Güneş’ten daha uzaktadır ve bu nedenle yörüngesinde Dünya’dan daha yavaş dönmesi gerekir; ancak gezegenimizin ekstra çekişi Güneş’inkine eklenir ve uzay aracının Dünya’ya ayak uydurarak daha hızlı hareket etmesine izin verir. L2, Güneş’ten bakıldığında, Dünya’nın doğrudan ‘arkasında’ 1,5 milyon kilometre uzaklıkta yer almaktadır.

L2, daha büyük Evreni gözlemlemek için harika bir yerdir. Burada bir uzay aracının Dünya yörüngesinde dönmesi gerekmiyor ve bu nedenle gezegenimizin gölgesine girip çıkmaktan, ısınıp soğumaktan ve görüşünü bozmaktan kurtulmuş durumda. ESA’nın şu anda bu bölgeyi kullanan veya kullanacak bir dizi görevi var: Herschel, Planck, Gaia ve James Webb Uzay Teleskobu.

L3

L3, Güneş’in arkasında, Dünya’nın karşısında, gezegenimizin yörüngesinin hemen ötesinde yer alır. L3’teki nesneler Dünya’dan görülemez. Güneş’in uzak tarafını gözlemleme potansiyeli sunar.

L1, L2 veya L3’teki bir uzay aracı, bir tepenin üzerinde duran bir top gibi ‘meta-kararlı’dır. Küçük bir itme veya çarpma ve uzaklaşmaya başlar, bu nedenle bir uzay aracı, Lagrange noktası etrafındaki ‘halo yörüngelerde’ kalmak için sık sık roket ateşlemesi kullanmalıdır.

L4 ve L5

Güneş’ten görüldüğü gibi, L4 ve L5 noktaları Dünya’nın 60 derece önünde ve arkasında, yörüngesine yakın konumdadır. Diğer Lagrange noktalarından farklı olarak L4 ve L5, yerçekimi pertürbasyonlarına karşı dirençlidir. Bu kararlılık nedeniyle, toz ve asteroitler gibi nesneler bu bölgelerde birikme eğilimindedir.

L4 veya L5’te, bir uzay aracı, büyük bir kaptaki bir top gibi gerçekten kararlıdır. Yavaşça yerinden çıkarıldığında, sürüklenmeden Lagrange noktasının yörüngesinde döner.

Bize Katılın!
Yeni yazılarımızdan, etkinliklerden ve her şeyden ilk siz haberdar olun.