İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Fizik
  3. Güneş’in Katmanları ve Özellikleri

Güneş’in Katmanları ve Özellikleri

featured

Gezegenimizi aydınlatan, bizleri sıcak tutan bu gizemli gök cismine çıplak gözle bakmak istediğimizde hemen yanıyor ve göremiyoruz, ancak bu kocaman topa özel filtrelerle donatılmış bir teleskopla baktığımızda gözlemleyebiliyoruz. Görebildiğimiz dış kısım haricinde peki ya içinde neler oluyor da bu kadar ısıyı üretebiliyor, hangi katmanda neler oluyor ve bunların sebepler neler?

Güneş’in katmanları 3 iç ve 4 dış olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. İç katmanlar sırasıyla; Çekirdek, ışınımsal bölge ve konveksiyon bölgesidir. Dış katmanlar ise sırasıyla; Fotosfer, kromosfer, geçiş bölgesi ve koronadır.

Bilim adamları bu katmanları 13 farklı bölgeye de ayırmaktadır ancak temel olarak 3 iç ve 4 dış olarak sınıflandırma yapılmaktadır.

İÇ KATMANLAR

Çekirdek

Güneş’in çekirdeği, nükleer reaksiyonların helyum oluşturmak için hidrojen tükettiği merkezi bölgedir. Bu reaksiyonlar, sonunda yüzeyi görünür ışık olarak terk eden enerjiyi serbest bırakır. Bu reaksiyonlar sıcaklığa ve yoğunluğa oldukça duyarlıdır. Tek tek hidrojen çekirdekleri, bu iki pozitif yüklü parçacık arasındaki itici elektrik kuvvetinin üstesinden gelmek için makul bir olasılık vermek için yeterli enerjiyle çarpışmalıdır. Güneş’in tam merkezindeki sıcaklık yaklaşık 15.000.000°C (27.000.000°F) ve yoğunluk yaklaşık 150 g/cm³’tür (altının yoğunluğunun yaklaşık 10 katı, 19.3 g/cm³ veya kurşunun yoğunluğu, 11.3 g/cm³). Güneş’in merkezinden dışarı doğru gidildikçe hem sıcaklık hem de yoğunluk azalır. Nükleer yanma, çekirdeğin dış kenarının ötesinde neredeyse tamamen kapatılmıştır (yüzeye olan mesafenin yaklaşık %25’i veya merkezden 175.000 km). Bu noktada sıcaklık, merkezi değerinin sadece yarısı kadardır ve yoğunluk yaklaşık 20 g/cm³’e düşer.

Işınımsal Bölge

Işınımsal bölge, çekirdeğin dış kenarından dışarı doğru, konveksiyon bölgesinin tabanındaki arayüz tabakasına veya takokline kadar uzanır (yüzeye olan mesafenin %25’inden bu mesafenin %70’ine kadar). Işınım bölgesi, enerji taşıma yöntemi – radyasyon ile karakterize edilir. Çekirdekte üretilen enerji, ışınım bölgesi boyunca parçacıktan parçacığa sıçrayan ışık (fotonlar) tarafından taşınır.

Fotonlar ışık hızında hareket etseler de, bu yoğun malzemede o kadar çok sıçrarlar ki, tek bir fotonun nihayet arayüz katmanına ulaşması yaklaşık bir milyon yıl alır. Yoğunluk 20 g/cm³’den (altının yoğunluğu kadar) aşağıdan radyasyon bölgesinin üstüne doğru sadece 0,2 g/cm³’e (suyun yoğunluğundan daha az) düşer. Aynı mesafede sıcaklık 7.000.000°C’den yaklaşık 2.000.000°C’ye düşer.

Konveksiyon Bölgesi

Konveksiyon bölgesi, güneş iç kısmının en dış tabakasıdır. Yaklaşık 200.000 km derinlikten görünür yüzeye kadar uzanır. Konveksiyon bölgesinin tabanında sıcaklık yaklaşık 2.000.000°C’dir. Bu, daha ağır iyonların (karbon, nitrojen, oksijen, kalsiyum ve demir gibi) bazı elektronlarını tutması için yeterince “soğuk”tur. Bu, malzemeyi daha opak hale getirir ve radyasyonun geçmesini zorlaştırır. Bu, sonuçta sıvıyı kararsız hale getiren ısıyı yakalar ve “kaynamaya” veya konveksiyona başlar.

Sıcaklık gradyanı (sıcaklık yüksekliği veya yarıçap ile düşme hızı) adyabatik gradyanı daha büyük alır Konveksiyon (oran, ısı mevcut olur malzemenin bir hacim ısı ilave olmaksızın yüksek taşınan halinde düşme). Bunun meydana geldiği yerde, yukarı doğru hareket eden bir malzeme hacmi çevresinden daha sıcak olacak ve daha da yükselmeye devam edecektir. Bu konvektif hareketler ısıyı oldukça hızlı bir şekilde yüzeye taşır. Sıvı yükseldikçe genişler ve soğur. Görünür yüzeyde sıcaklık 5.700 K’ye düştü ve yoğunluk sadece 0.0000002 gm/cm³ (deniz seviyesinde havanın yoğunluğunun yaklaşık 1/10.000’i kadar). Konvektif hareketlerin kendileri yüzeyde granüller ve süper granüller.

DIŞ KATMANLAR

Fotosfer

Fotosfer, Güneş’in doğrudan gözlemleyebildiğimiz en derin tabakasıdır. Güneş diskinin merkezinde görünen yüzeyden bunun yaklaşık 250 mil (400 km) yukarısına ulaşır. Fotosferdeki sıcaklık, altta yaklaşık 6500 K ve üstte 4000 K (11.000 ve 6700 derece F, 6200 ve 3700 derece C) arasında değişir. Fotosferin çoğu granülasyonla kaplıdır.

Kromosfer

Kromosfer, Güneş’te güneş yüzeyinden (fotosfer) yaklaşık 250 mil (400 km) ile 1300 mil (2100 km) arasında bir katmandır. Kromosferdeki sıcaklık, altta yaklaşık 4000 K (minimum sıcaklık olarak adlandırılır) ve üstte 8000 K (6700 ve 14,000 derece F, 3700 ve 7700 derece C) arasında değişir, dolayısıyla bu katmanda (ve daha yüksek katmanlarda) Aslında, Güneş’in merkezine yaklaşırsanız daha da ısındığı alt katmanların aksine, Güneş’ten uzaklaşırsanız daha da ısınır.

Geçiş Bölgesi

Geçiş bölgesi, kromosfer ile korona arasında, sıcaklığın aniden yaklaşık 8000’den yaklaşık 500.000 K’ye (14.000 ila 900.000 derece F, 7700 ila 500.000 derece C) yükseldiği çok dar (60 mil / 100 km) bir katmandır.

Korona

Korona, güneş yüzeyinin (fotosfer) yaklaşık 1300 mil (2100 km) üzerinde başlayan, Güneş’in en dış tabakasıdır. Koronadaki sıcaklık 500.000 K (900.000 derece F, 500.000 derece C) veya daha fazla, birkaç milyon K’ye kadar. Korona, tam güneş tutulması veya bir koronagraf kullanımı dışında çıplak gözle görülemez. Ayrıca Koronanın bir üst sınırı yoktur.

Bize Katılın!
Yeni yazılarımızdan, etkinliklerden ve her şeyden ilk siz haberdar olun.