1. Ana Sayfa
  2. Astronomi
  3. Ay Tutulması Nedir?

Ay Tutulması Nedir?

featured

Gök efsanelerinin başında gelen uydumuz Ay, birçok hikaye barındırır. Örneğin, uydumuzun dolunay evresinde bizleri etkileyerek kurt adamların ortaya çıkması gibi. Bazı kaynaklardaysa ”Ay tutulmasının bunların varyantlarını oluşturduğu, vahşiliğini ortaya çıkardığını veya kıyamet alameti olduğu geçmektedir. Hatta ve hatta sara nöbetleri gibi çeşitli olayları da tetiklediği söylenmektedir. Ancak geçmişten günümüze bilim bunlara açıklık getirmiştir.

Ay Tutulması Nedir ve Nasıl Olur?

Ay tutulması, uydumuzun kendi yörüngesinde dolanırken gezegenimizin gölgesine girerek ışık yansıtamamasıyla oluşmakta. Biliyorsunuz ki uydumuzun kendi ışığı yoktur, uydumuz ışığını yıldızımız Güneş’ten almaktadır.

Ay tutulması, dolunay zamanında ve Ay’ın düğüm noktalarına yakın olması durumunda meydana gelir. Ay’ın, Dünya’nın gölgesine girmesi ile Güneş’ten aldığı parlaklığı kaybetmesi neticesinde görülür. Güneş, karşı düğüm noktasında veya ona yakın olmalıdır. Bu şartlar altında Dünya’nın gölgesi Ay’a düşer. Bu 42.000.000.000 km uzanan gölge konisi Ay’ın uzaklığından yaklaşık 8800 km geniştir. Ay, saatte 3456 km hareket ettiği için ortalama Ay tutulmasının zamanı yaklaşık 40 dakika ile bir saat arasında değişir. Ay tutulması, yeryüzünün Ay’ın ufuk çizgisinin üzerinde olduğu herhangi bir bölgesinden gözlenebilir. Ay’a karşı olan Dünya yüzeyine çarpan Güneş ışınları Dünya’nın atmosferi tarafından kırıldığı için, Ay tutulmasında Ay, tamamen kaybolmaz. Dünya etrafında kırılan ışıklarda mavi renk yutulduğu ve kırmızı renk yansıtıldığı için, Dünya’nın gölgesi kırmızı renkte görülür. Bu güçsüz ışık kalıntıları görünürlüğü mahallî atmosferik şartlara bağlı olarak Ay’ı tuhaf bir bakır renginde ortaya çıkarır. Bunun sonucunda Ay tutulması olur.

Dünya, Ay ve Güneş’in bazı değişik durumları kısmi Ay tutulmasını sağlar. Bu durumlarda Ay’ın üzerine Dünya’nın tam gölgesi değil, kısmi gölgesi düşer.

Ay tutulması genellikle yılda iki kere ortaya çıkar. Bazı özel durumlarda Ay tutulmasının hiç ortaya çıkmadığı veya üç defa ortaya çıktığı da olabilir.

Kozmik Deniz Astronomi Platformu Tarafından Ay Tutulması Şeması.

Zamanlama

Tam ay tutulmalarının zamanlaması temas noktaları tarafından belirlenir: 

P1 (İlk temas): Penumbral tutulma başlangıcı. Dünya’nın penumbrası Ay’ın dış diskine dokunuyor.

U1 (İkinci temas): Kısmî güneş tutmanın başlangıcı. Dünya’nın umbrası Ay’ın dış diskine dokunuyor.

U2 (Üçüncü temas): Toplam tutulma başlangıcı. Ay’ın yüzeyi tamamen Dünya’nın umbrası içerisindedir.

En büyük tutulma: Toplam tutulmanın en yoğun aşaması. Ay, Dünya’nın umbrasının merkezine en yakın noktadır.

U3 (Dördüncü temas): Toplam tutulma sonu. Ay’ın dış kolu Dünya’nın umbrasından çıkar.

U4 (Beşinci temas): Kısmi güneş tutmanın sonu. Dünya’nın umbrası Ay’ın yüzeyinden çıkar.

P4 (Altıncı temas): Penumbral tutulmanın sonu. Dünya’nın penumbrası artık Ay’la temas kurmuyor.

Danjon ölçeği

Aşağıdaki ölçek (Danjon ölçeği), ay tutulmalarının genel karanlığını değerlendirmek için André Danjon tarafından geliştirilmiştir.

L = 0: Çok karanlık tutulma. Ay, neredeyse ortada, neredeyse görünmez.

L = 1: Koyu tutulma, renklenme halinde gri veya kahverengimsi. Detaylar sadece zorluklarla ayırt edilebilir.

L = 2: Koyu kırmızı veya pas renkli tutulma. Çok karanlık merkezi gölge, umbranın dış kenarı göreceli olarak parlakken.

L = 3: Tuğla kırmızısı tutulması. Umbral gölgenin genellikle parlak veya sarı bir kenarı vardır.

L = 4: Çok parlak bakır kırmızısı veya turuncu güneş tutulması. Umbral gölge mavimsi ve çok parlak bir kenarı vardır.

Hannu Kartunen olarak başlangıç başı atıf adına copy past yapılmış olup, Sky&Telescope tarafından onaylanarak en geniş ve mantık bağlantısı kurması adına eklenmiştir.

Bize Katılın!
Yeni yazılarımızdan, etkinliklerden ve her şeyden ilk siz haberdar olun.